Geotekstil sentetik elyaftan (genellikle polipropilen veya polyester) üretilmiş, inşaat mühendisliği uygulamalarında zemin veya diğer malzemelerle temas halinde kullanılan geçirgen tekstildir. Geotekstiller, TS EN ISO 10318’de tanımlanan beş temel fonksiyonu yerine getirir ve tek bir kumaş çoğu zaman bu fonksiyonların birkaçını aynı anda gerçekleştirir.
Beş temel fonksiyon
TS EN ISO 10318 standardı, geotekstillerin yerine getirebileceği fonksiyonları tanımlar:
- Ayırma – farklı zemin katmanlarının karışmasını önler (tipik olarak alt zemin ile agrega alt yapı arasında).
- Filtrasyon – suyu geçirirken zemin parçacıklarını tutar (drenaj uygulamaları).
- Drenaj – suyu kumaş düzlemi boyunca iletir (istinat duvarları arkasında).
- Güçlendirme – çekme gerilmesine direnir ve zeminin yük taşıma kapasitesini artırır (özel güçlendirme geotekstilleri).
- Koruma – geomembranların, kök bariyerlerinin ve diğer hassas tabakaların mekanik hasar görmesini önler.
Dokuma ve dokuma olmayan geotekstiller
İki ana üretim tipi önemli ölçüde farklı özellikler ve uygulamalara sahiptir:
| Özellik | Dokuma | Dokuma olmayan (iğneli) |
|---|---|---|
| Çekme dayanımı | Yüksek | Orta |
| Su geçirgenliği | Düşük-orta | Yüksek |
| Filtrasyon performansı | Sınırlı | Mükemmel |
| Türkiye’deki tipik kullanımı | Ağır yükler altında güçlendirme, ayırma | Filtrasyon, drenaj, koruma |
Türk standartları ve sertifikasyon
Türkiye’deki geotekstil uygulamaları için CE işareti zorunludur ve ilgili harmonize standartlara uygun olmalıdır: TS EN 13249 (yollar), TS EN 13251 (toprak işleri), TS EN 13252 (drenaj), TS EN 13253 (erozyon kontrolü). KGM Şartnameleri, bu standartlara ek olarak Türk yol projelerinde onaylanmış kullanım sınıflarını belirler.
Kullanım sınıfı belirlemesi; ayırma için gerekli minimum çekme dayanımı, CBR delme dayanımı ve karakteristik açıklık boyutunu belirler. SuDS infiltrasyon uygulamaları için dokuma olmayan iğneli kumaşlar 90-200 mikron karakteristik açıklık boyutu ile zemin granülometrisine uyumlu olarak seçilir.
İlgili ViaCon çözümleri
ViaCon Türkiye, ayırma, filtrasyon, drenaj ve koruma için tüm CE sınıflarında geotekstiller sağlar. Geoteknik çözümlerimizi inceleyin. İlgili sözlük terimleri: geomembran, geosentetik ve drenaj sistemi.
Geotekstil hakkında sık sorulan sorular
Geotekstil ne için kullanılır?
Geotekstiller inşaat mühendisliğinde beş ana fonksiyonu yerine getirir: zemin katmanlarını ayırma, suyu süzerek zemini tutma, kumaş düzlemi boyunca suyu drene etme, zemin çekme yüklerine karşı güçlendirme ve geomembran gibi hassas tabakaları mekanik hasardan koruma. Tek bir kumaş çoğu zaman birden fazla fonksiyonu eş zamanlı olarak yerine getirir.
Dokuma ve dokuma olmayan geotekstil arasındaki fark nedir?
Dokuma geotekstiller yüksek çekme dayanımına sahiptir ve ağır yükler altında güçlendirme ve ayırma için kullanılır. Dokuma olmayan (iğneli) geotekstiller mükemmel su geçirgenliği ve filtrasyon özelliklerine sahiptir; drenaj, filtrasyon ve koruma uygulamaları için kullanılır.
Türkiye’de geotekstil için hangi standart geçerlidir?
Türkiye’deki geotekstiller harmonize Avrupa standartlarına göre CE işareti taşımalıdır: TS EN 13249 (yollar), TS EN 13251 (toprak işleri), TS EN 13252 (drenaj), TS EN 13253 (erozyon). KGM Şartnameleri, Türk yol projeleri için onaylanmış kullanım sınıflarını belirler.
Geotekstil ne kadar dayanıklıdır?
CE işaretli geotekstillerin, harmonize Avrupa standartlarına göre en az 25 yıllık belgelenmiş işlevsel ömrü vardır. UV maruziyetinden korunan gömülü geotekstiller tipik olarak 100+ yıl performans gösterir. Polipropilen ve polyester, Türk zemin koşullarında karşılaşılan çoğu zemin ve su kimyasına karşı dirençlidir.