Geosentetik geoteknik uygulamalarda zemin veya kaya ile temas halinde kullanılan polimer (PP, PE, PET) bazlı sentetik ürünler grubudur. Geotekstil, geogrid, geomembran, geonet, geokompozit ve geosintetik kil bariyeri (GCL) bu grubun ana üyeleridir. Türkiye’de KGM otoyol projelerinde, DSİ su yapılarında, TCDD demiryolu projelerinde ve atık depolama tesislerinde yaygın olarak kullanılır.
Geosentetik tipleri
TS EN ISO 10318 standardında tanımlanan geosentetik aileleri:
- Geotekstil – ayırma, filtrasyon, drenaj, güçlendirme ve koruma için geçirgen tekstil.
- Geogrid – açık örgü yapısıyla zemin/agreganın güçlendirilmesi için.
- Geomembran – sıvı ve gaz geçişine karşı bariyer için sızdırmaz örtü.
- Geonet – drenaj çekirdeği olarak suyu kumaş düzlemi boyunca ileten yapı.
- Geokompozit – iki veya daha fazla geosentetik bileşeni birleştiren bütünleşik ürün.
- GCL (Geosintetik Kil Bariyeri) – iki geotekstil arasında sodyum bentonit içeren bariyer.
KGM’ye göre kullanım sınıfları
Türkiye’deki KGM Şartnameleri, geosentetiklerin Türk yol projelerinde kullanımı için sınıflandırma sistemi sağlar. Sınıflandırma; çekme dayanımı, CBR delme dayanımı, açıklık boyutu ve uzun vadeli performans özelliklerine dayanır:
| Sınıf | Çekme dayanımı | Tipik kullanım |
|---|---|---|
| I | ≥ 8 kN/m | Yerel yollar, bisiklet yolları, otoparklar |
| II | ≥ 12 kN/m | İl yolları, küçük belediye yolları |
| III | ≥ 18 kN/m | Devlet yolları, ana otoyollar |
| IV | ≥ 25 kN/m | Otoyollar, hızlı tren |
| V | ≥ 35 kN/m | Özel yükler, raylı sistem |
Türk standartları
Türkiye’deki geosentetikler ilgili harmonize TS EN standartlarına göre CE işareti taşımalıdır: TS EN 13249 (yollar), TS EN 13250 (demiryolu), TS EN 13251 (toprak işleri), TS EN 13252 (drenaj), TS EN 13253 (erozyon kontrolü), TS EN 13361 (rezervuarlar), TS EN 13491 (tüneller). KGM Şartnameleri ek gereksinimler getirir.
Atık depolama uygulamaları için Atıkların Düzenli Depolanmasına Dair Yönetmelik (Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı) ek gereksinimler tanımlar. CE işaretli geosentetikler, harmonize Avrupa standartlarına göre en az 25 yıllık belgelenmiş işlevsel ömre sahiptir.
İlgili ViaCon çözümleri
ViaCon Türkiye, KGM Şartnameleri’nde belirtilen tüm geosentetik sınıflarını sağlar – geotekstil, geogrid, geomembran ve geokompozitler. Geoteknik çözümlerimizi inceleyin. İlgili sözlük terimleri: geotekstil, geomembran ve zemin güçlendirme.
Geosentetik hakkında sık sorulan sorular
Geosentetik nedir?
Geosentetik, geoteknik uygulamalarda zemin veya kaya ile temas halinde kullanılan polimer (PP, PE, PET) bazlı sentetik ürünler grubudur. Geotekstil, geogrid, geomembran, geonet, geokompozit ve GCL bu grubun ana üyeleridir. Türkiye’de KGM, DSİ ve TCDD projelerinde geniş kullanım alanı bulur.
Hangi geosentetiği seçmeliyim?
Seçim, fonksiyona ve uygulamaya bağlıdır. Ayırma için geotekstil, güçlendirme için geogrid, sızdırmazlık için geomembran, drenaj için geokompozit veya geonet, ek kil bariyeri için GCL. Karmaşık uygulamalarda birden fazla geosentetik birlikte kullanılır. KGM Şartnameleri Türk yol projeleri için onaylanmış sınıfları belirler.
Geosentetikler için hangi standartlar geçerlidir?
Türkiye’deki geosentetikler harmonize TS EN standartlarına göre CE işareti taşımalıdır: TS EN 13249 (yollar), TS EN 13250 (demiryolu), TS EN 13251 (toprak işleri), TS EN 13252 (drenaj), TS EN 13253 (erozyon). KGM Şartnameleri Türk yol projelerinde onaylanmış kullanım sınıflarını belirler.
Geosentetik ne kadar dayanıklıdır?
CE işaretli geosentetiklerin, harmonize Avrupa standartlarına göre en az 25 yıllık belgelenmiş işlevsel ömrü vardır. UV maruziyetinden korunan gömülü geosentetikler tipik olarak 100+ yıl performans gösterir. PP ve PET polimerleri, Türk zemin koşullarında karşılaşılan çoğu zemin ve su kimyasına karşı dirençlidir.