Galvaniz, çeliğin korozyona karşı korunması için yüzeyine çinko kaplanmasıdır. Altyapıda en yaygın yöntem sıcak daldırma galvanizdir: çelik parça yaklaşık 450 °C’deki erimiş çinko banyosuna daldırılır ve çinko ile çelik arasında metalurjik olarak bağlı, katmanlı bir kaplama oluşur. Kaplama hem bariyer hem de katodik koruma sağlar.
Sıcak daldırma galvaniz nasıl yapılır?
İşlem sırasıyla yağ alma, asitle yüzey temizliği (dekapaj), flakslama, çinko banyosuna daldırma ve soğutma adımlarından oluşur. Banyoda çinko, çelik yüzeyle reaksiyona girerek çinko-demir alaşım katmanları ve en dışta saf çinko tabakası oluşturur. Kaplama köşelere, kenarlara ve iç yüzeylere de ulaştığı için boyaya göre daha düzgün koruma sağlar.
İmal edilmiş çelik parçalar için kaplama kalınlığı ve kalite gereklilikleri EN ISO 1461’de tanımlanır. 6 mm’den kalın çelikte ortalama kaplama kalınlığı en az 85 µm olmalıdır. Sürekli hatta kaplanan saclar ise EN 10346 kapsamındadır ve genellikle daha ince kaplamaya sahiptir.
Galvaniz çeliği ne kadar korur?
Çinko, çelikten daha aktif bir metal olduğu için kaplama çizilse veya küçük bir hasar görse bile çevresindeki çeliği korumaya devam eder (katodik koruma). Kaplama ömrü, kaplama kalınlığına ve ortamın korozivite sınıfına bağlıdır; korozivite sınıfları EN ISO 9223 ile C1–CX ve gömülü yapılar için zemin ve su koşullarına göre değerlendirilir.
| Ortam | Korozivite | Değerlendirme |
|---|---|---|
| Kırsal, kuru iklim | C2 | Çok uzun kaplama ömrü |
| Şehir ve sanayi | C3–C4 | Kalın kaplama önerilir |
| Deniz kıyısı, tuzlama yapılan yollar | C4–C5 | Galvaniz + ilave polimer kaplama |
Altyapıda galvaniz kullanımı
Oluklu çelik menfezler, çelik köprüler, istinat elemanları, korkuluklar ve gabion telleri sıcak daldırma galvaniz ile korunur. Gömülü oluklu çelik yapılarda tasarım ömrü; kaplama kalınlığı, çelik et kalınlığına eklenen korozyon payı, zemin ve suyun pH’ı ile iletkenliği birlikte değerlendirilerek belirlenir. Agresif koşullarda galvaniz kaplamanın üzerine polimer kaplama uygulanır (dupleks sistem).
İlgili ViaCon çözümleri
ViaCon’un oluklu çelik köprüleri ve çelik menfezleri sıcak daldırma galvanizli çelikten üretilir; ağır koşullar için ilave kaplama seçenekleri bulunur. Çeliğin uzun ömrü ve geri dönüştürülebilirliği hakkında Neden çelik? sayfasını, ilgili terimler için çelik köprü ve çelik yapılar sayfalarını inceleyebilirsiniz.
Galvaniz hakkında sık sorulan sorular
Galvaniz nedir?
Galvaniz, çeliğin çinko ile kaplanarak korozyona karşı korunmasıdır. Çinko hem fiziksel bir bariyer oluşturur hem de hasarlı noktalarda çeliği katodik olarak korur.
Sıcak daldırma galvaniz ile elektro galvaniz arasındaki fark nedir?
Sıcak daldırma galvanizde parça erimiş çinkoya daldırılır ve kalın, metalurjik bağlı bir kaplama oluşur. Elektro galvanizde çinko elektrolitik olarak çok ince bir tabaka halinde biriktirilir. Dış ortam ve altyapı uygulamalarında sıcak daldırma galvaniz tercih edilir.
Galvanizli çelik paslanır mı?
Çinko kaplama zamanla yavaşça tükenir; kaplama tamamen tükenene kadar alttaki çelik korunur. Kaplama ömrü ortamın korozivitesine ve kaplama kalınlığına bağlıdır. Agresif ortamlarda ilave polimer kaplama ile ömür önemli ölçüde uzatılır.
Galvaniz kaplama kalınlığı ne olmalıdır?
EN ISO 1461’e göre 6 mm’den kalın çelikte ortalama kalınlık en az 85 µm’dir; daha ince çelikte minimum değerler düşer. Projede gereken kalınlık, hedef tasarım ömrü ve ortamın korozivite sınıfına göre belirlenir.